3 Aralık 2007 Pazartesi

Türkiye'de Konuşulan Diller

Türkiye halkları çeşitli din, kültür ve dilleri ile gerçekten bir mozaik oluştururlar. Türkiye'de birbirine yakın veya birbirinden uzak bir çok dil konuşulur.

Hint-Avrupa Dil Ailesindeki Diller:

Kürtçe: Türkiye'de türkçeden sonra en çok konuşulan dildir. Kürtçe hint-avrupa dil ailesinin İrani kolunda yer alır. Irak anayasasına göre Irak'ın 2. resmi dilidir. Üç büyük lehçesi vardır:
  • Kurmanci:En yaygın kullanılan lehçedir. Türkiye'deki kürt kardeşlerimiz bu lehçeyi kullanırlar. İran'da, Suriye'de, Irak ve Ermenistan'da da kullanılır. Latin alfabesi ile yazılır.
  • Sorani: Kuzey Irak'ta konuşulur. Arab alfabesi ile yazılır.
  • Kelhuri: İran'ın batısında konuşulur. Genellikle şii kürtler tarafından kullanılır.
Latin-Kürt alfabesi:

* A B C Ç D E Ê F G H I Î J K L M N O P Q R S Ş T U Û V W X Y Z
* a b c ç d e ê f g h i î j k l m n o p q r s ş t u û v w x y z

Burada;
Ê-ê: E ile i arası ince bir e sesini verir.
Q-q: Kalın k sesini verir. Arab alfesinde 'kaf' ق harfi ile gösterilir.
W-w: Dudaklar öne uzatılarak söylenir. İngilizcedeki w harfine benzer. Arab alfabesinde 'vav' و harfi ile gösterilir.
X-x: Hırıltılı, boğazdan gelen h sesini verir. Arab alfabesinde 'hı' خ harfi ile gösterilir.
I-i: ı sesini verir
Î-î: i sesini verir
U-u: ü sesini verir
Û-û: u sesini verir
wx: bu iki harf yanyana geldiklerinde ayrı iki harf olarak değil tek bir harf olarak okunur.

Türkiye'de en milliyetçiler bile türk kürt kardeştir derler. Ancak şimdiye kadar yapılanlar kardeşlik çerçevesinden hayli uzakta kalıyor. Kürt kardeşlerimizin dili olan kürtçeyi konuşmak, kürtçe ile müzik yapmak, dinlemek, kitap yazmak, Tv açmak yasaktı. Bunların bir kısmı artık serbestleşse de hala alınacak çok yol var siyasi olarak. Toplumsal olarak da...

Kürtçe örnek için bir rock şarkısı videosu:
Jana dile min - Rojhan Beken

Zazaca: Hint-Avrupa dil ailesinin İrani diller kolunda yer alır. Kürtçe ile yakın akraba bil dildir. Bazı dilbilimcilere göre Zazaca kürtçenin lehçeleri arasında yer alır. Türkiye'de Tunceli (Dersim), Bitlis, Erzincan, Muş, Diyarbakır, Elazığ ve Malatya'da konuşulur. Zazaca yok olma tehlikesi ile karşı karşıyadır.

Zazaca Müzik Örneği

Aşağıda Kürtçenin lehçeleri olan Kurmançi ve Sorani ile aynı dil ailesinde yer alan Farsça ve Zazanın karşılaştırması verilmiştir.
Dillerin Karşılaştırması
Kürtçe-Farsça-Zazaca karşılaştırma

Boşnakça: Slav dilleri arasında yer alır, Sırpça ve Hurvatça ile yakın akraba bir dildir. Bosna-Herkes'te resmi dildir.
Türkçe wikipedia'da Boşnakça sayfası'nda boşnak alfabesi ve çeşitli boşnakça örnekler verilmiştir.

Bir Boşnak Halk Müziği

Arnavutça: Hint-Avrupa dil ailesinde izole bir dildir. Arnavutluk, Kosova, Makedonya, Türkiye ve dünyanın çeşitli yerlerinde konuşulur.
(Bkz: Arnavut.com)

Arnavutça bir müzik

Rumca:
Rumca veya Yunanca; Yunanistan ve Kıbrıs'ta resmi dildir. Türkiye'de rum azınlık tarafından kullanılır.

Bir Yunan Halk Müziği

Ermenice: Ermenice, Anadolunun yerli dillerinden birisidir. Ermenistan, Azerbaycan, İran, Irak, Suriye, Lübnan ve Türkiye'de konuşulur.

Kardeş Türküler'den Ermenice bir türkü

Kafkas Dil Ailesindeki Diller

Lazca:
Kafkas dil ailesinde, Güney Kafkas Grubundadır. Gürcüce ve Megrelce ile yakın akrabadır.
Lazuri.com'da laz dili hakkında geniş bilgi ve sözlük imkanı vardır.

Lazca örnek müzik:
Kazım Koyuncu - Ela Ela
Kazım Koyuncu Gyuli Çkimi

Çerkezce: Çerkezce veya Adige Kafkasya'da, Arabistan'da, Balkanlar'da ve Türkiye'de konuşulur.

Grup Yorum'dan Çerkez dansı ve müziği

Sami Dil Ailesindeki Diller

Arapça:
Arapça tüm Kuzey Afrika ülkelerinde ve Arab yarımadasında konuşulan bir dildir. Türkiye'nin güneyinde ve İran'ın batısında da konuşulduğu yerler vardır. Tek bir arapça yazı dili olmasına karşın bir çok konuşma lehçeleri oluşmuştur.

Kardeş Türkü'lerden Arapça bir türkü

İbranice: Türkiye'de musevi azınlık tarafından kültürel ve dini dil olarak kullanılmaktadır.
Bir Yahudi müziği

Süryanice: OrtaDoğu'da konuşulan ve giderek yok olan bir dildir.
Süryanice bir müzik

1 yorum:

Haydar Eren dedi ki...

Turkiyedeki yasam kalitesi su haritada gosterilmis
http://earthtrends.wri.org/povlinks/map/m_90.php
--------
Turkiyedeki cocuk düsük kilosu (aclik) %si de su haritada gosterilmis
http://earthtrends.wri.org/povlinks/map/m_118.php

Konusulan diller/Kardes/Kalite... hepsi birbirine bagli.